فيگوئروآ ( مترجم : غلام رضا سميعى )
60
سفرنامه دن گارسيا دسيلوا فيگوئروآ ( سفير اسپانيا در دربار شاه عباس اول ) ( فارسى )
گذشته از قليلى از آنها كه اندك سرمايهاى دارند مابقى بينوا و بىچيزند . غالب مردم لباس يكسان دارند كه همان لباس عربى است . اما بازرگانان هندى لباس مخصوص به خود را كه شبيه لباس بانيان « 60 » است در بر مىكنند چنان كه صنعتگران ثروتمند نيز همين لباس را مىپوشند . همهء زنهاى اين سه مليت به يك شيوه لباس مىپوشند . لباسشان عبارت است از روپوشى گشاد و بىآستين از پارچهء پنبهاى سفيد يا آبى كه تا روى پايشان مىرسد و جز سوراخهائى كه براى ديدن جلو پا ضرورى است منفذى ندارد . همگان ميخى زرين در بينى دارند . يهوديان ، جز اسما يهودى نيستند زيرا هيچيك زبان عبرى نمىدانند و هيچگونه اطلاعى از دين يهود ندارند . با اينحال هنوز هم برخى از تشريفات دين باستانى خويش را - اگرچه كاملا محرف و مخلوط با آئينهاى مسلمانان و بتپرستان - انجام مىدهند . اين طوايف نيز از كيش خويش آگاهى زيادى ندارند . از يهوديان جز يكتن كسى با زبان عبرى آشنا نبود . اين شخص كه كارش گردآورى اعانه بود اسحاق نام داشت و با دوتن از مددكارانش به ديدن سفير آمد . زبان عبرى را به خوبى تكلم مىكرد و معلوم بود كه تورات را با دقت بسيار مطالعه كرده است . اين مرد به زبان اسپانيائى سخن مىگفت ، چنان كه چند تنى ديگر از اهالى هرمز نيز با اين زبان آشنا بودند . اين اشخاص به ما گفتند از حلب و طرابلس و قسطنطنيه براى سكونت بدين سرزمين آمدهاند . و گويا از جملهء كسانى هستند كه همراه مسلمانان از اسپانيا مهاجرت كردهاند . از آنجا كه تكلم به زبان فارسى عمومى است ، زبانهاى ديگر را يا فراموش مىكنند يا چنان با زبان فارسى و ديگر زبانهاى خارجى درمىآميزند كه به كلى ضايع مىشود . پرتغاليهاى مقيم هرمز - بدون به حساب آوردن سربازانى كه در اين شهر ازدواج كردهاند - نزديك دويست خانوارند . معاش همگى آنها از تجارت با ايران و شهر بصره تأمين مىشود . اينان كالاهائى را كه از هندوستان و ناحيهء سند وارد مىكنند
--> ( 60 ) Banian : بازرگانانى كه از طايفهء برهمنان بودند . - م .